Gezondheid werkt

Voorkomen is beter dan genezen! Dat geldt voor velen; voor de (toekomstige) patiënt, de gezondheidszorg, de overheid en het bedrijfsleven. Onlangs nog analyseerde professor Mackenbach 22 succesvolle voorbeelden van preventie in Nederland, tussen 1970 en 2010. Bij elkaar hebben al die preventiesuccessen de afgelopen 40 jaar niet alleen veel gezonde levensjaren opgeleverd, maar jaarlijks ook 16.000 levens bespaard. Van al die successen staat de bestrijding van tabaksgebruik met stip op één, met een besparing van meer dan 6.900 levens en een voorkoming van meer dan 18.000 ziektegevallen per jaar. Preventie werkt dus!

Een wereld te winnen

Op dit moment wordt er nog te veel nadruk gelegd op de patiënten in de wachtkamer, in plaats van het voorkomen dat deze mensen in een wachtkamer plaats moeten nemen. Wij vinden dat er een wereld te winnen is door meer te investeren in gezondheid. Gezondheid werkt tenslotte letterlijk; de economische slagkracht van Nederland wordt immers mede bepaald door een gezonde beroepsbevolking! Gezonde en vitale burgers doen het goed op school, het werk  – werken langer door als dat kan –  en participeren actief als vrijwilliger in de samenleving. En dat is nodig, want Nederland vergrijst en het beroep op de gezondheidszorg zal toenemen. Ook daarvoor hebben we een gezonde beroepsbevolking nodig. Investeren in preventie is dus een randvoorwaarde voor een gezonde Nederlandse economie.

Wie zijn wij?

Wij zijn vijftig organisaties uit de preventie en de zorg, onder meer verenigd in de Nederlandse Public Health Federatie (NPHF). En we maken ons grote zorgen om deze sector. De uitgaven in de zorg gaan ieder jaar namelijk fors omhoog, zonder dat Nederland gezonder wordt. De verwachting is nu al dat in Nederland in 2020 480.000 extra mensen in de zorg nodig zullen zijn. De kans dat deze mensen er in 2020 ook daadwerkelijk zullen zijn is echter gering, want Nederland vergrijst en de beroepsbevolking krimpt. Onze oplossing is simpel: we moeten gezonder gaan leven en langer blijven werken. En dat kan ook, maar dan wel door te investeren in gezondheid.

Gezondheid werkt!

• Laten we ons inzetten voor een gezonder Nederland. We kunnen niet alle ziekten genezen, maar we kunnen er wel heel veel voorkomen. Preventie dus. Bovendien: door preventie kunnen we de forse kostenstijging door chronische ziekten beteugelen. Het mes snijdt dus aan twee kanten.
• Laten we investeren in gezondheid en dus in een gezonde, actieve bevolking. Gezonde mensen werken langer. De Nederlandse economie heeft dringend behoefte aan actieve, gezonde mensen die later met pensioen gaan. Of willen we onze welvaart verliezen? Preventie helpt!
• Help ons helpen. Het repareren van gezondheidsschade bij individuele patiënten blijft belangrijk, maar is niet genoeg. Daarom moeten we investeren in goed opgeleide professionals.
• Laten we  gezond gedrag belonen. Op dit moment zijn er voor verzekeraars, zorgkantoren, overheden, werkgevers en zorgaanbieders nauwelijks prikkels om mensen gezond te houden. Ook  burgers hebben een zetje nodig om zich gezond te gedragen. Dit vereist meer aandacht voor gezondheidsvaardigheden.
• Laten we werken aan een echt integraal gezondheidsbeleid (c.q. gezondheid in milieubeleid, onderwijs, wonen en werken) en een sluitende preventieketen. Zo blijven gezonde mensen gezond. Mensen met risicofactoren worden geholpen deze te verminderen en zieke mensen hebben een betere kwaliteit van leven. Slimme en effectieve preventie vraagt daarbij om een beter financieringsstelsel dan het bestaande stelsel.

NPHF - Sturen op gezondheid from NPHF on Vimeo.

• 22 successen van preventie 1970-2010

  In de afgelopen 40 jaar zijn er 22 belangrijke successen van preventie, uiteenlopend van bestrijding van tabaksgebruik tot opsporing en behandeling van hoge bloeddruk, en van kindervaccinaties tot preventie van arbeidsongevallen. Samen worden door al deze successen zeker 16.000 doden op jaarbasis voorkómen, en een veelvoud daarvan aan ziektegevallen.

  Bron: Mackenbach JP (eindredactie) Successen van preventie 1970-2010. Rotterdam: Erasmus Publishing. 2011. Klik hier voor de website van de uitgever.

  Trailer: Successen van preventie 1970-2010

• 50% van de ziektegevallen is vermijdbaar

  Het krijgen van een ziekte is meestal vermijdbaar. Meer dan de helft van de ziektes wordt veroorzaakt door bekende oorzaken buiten ons lichaam. En dat betekent dat we door die oorzaken aan te pakken langer gezond kunnen blijven. De gemiddelde Nederlander kan bijna 10 jaar langer in goede gezondheid leven door zich gezonder te gedragen, door school en werk anders in te richten en door te investeren in een gezondere leefomgeving: de mogelijkheden liggen voor het oprapen.

  Bronnen: 1) Mackenbach JP. Ziekte in Nederland. Volksgezondheid tussen biologie en politiek. Reed Elsevier. 2010. 2) Nolte E, McKee CM. Measuring the health of nation: updating an earlier analysis. Health Affairs (Millwood) 2008;27(1):58-71.

  Escalator Temporarily Stairs

• Investeren in gezondheid voor een actievere beroepsbevolking

  Gezondheid is een bron van welvaart, omdat het voor mensen een voorwaarde is om aan het maatschappelijke en economische leven deel te nemen. Talrijke studies onderstrepen dat gezondheid mensen in staat stelt een goed inkomen te verwerven, gelukkiger te zijn, en meer bij te dragen aan economische groei. Het vergroten van de gezondheid en het terugdringen van sociaal-economische verschillen in gezondheid kan de welvaart dus een belangrijke impuls geven, zowel voor het individu (betere gezondheid en hoger inkomen) als voor de samenleving (hogere productiviteit en lagere sociale lasten).

  Bronnen: 1) Lienden, van HW en Boot JDM (red.) Economie van de volksgezondheid. Zorg voor gezondheid = zorg voor welvaart. Assen: van Gorcum. 2011. Klik hier voor de website van de uitgever. 2) Price Waterhouse Coopers (PwC). Prevention pays for everyone. 2010. Klik hier voor het rapport. 3) Marc Pomp. Een beter Nederland: de Gouden eieren van de gezondheidszorg. Uitgeverij Balans. 2010. 4) Suhrcke/Sauto Arce/McKee et al.: The economic costs of ill health in the European region. WHO Regional Office for Europe, 2008. Klik hier voor het rapport.

  Me Judice - Marc Pomp over kosten en baten van de zorg

• Help mensen helpen

  De gezondheidszorg functioneert feitelijk als een reactief ziekenzorg systeem wat pas in actie komt wanneer gezondheidsschade gerepareerd moet worden en/of mensen blijvend verzorgd moeten worden. In de zorgsector zouden zorgprofessionals een andere weg moeten inslaan. Niet meer, zoals tot nu toe, focussen op zorg en ziekte (ZZ), maar op gedrag en gezondheid (GG). Deze zogeheten paradigmashift gaat niet vanzelf. Zorgprofessionals zullen zichzelf opnieuw moeten uitvinden en andere expertise, competenties en vaardigheden moeten ontwikkelen.

  Bronnen:1) RVZ advies Zorg voor Gezondheid (van zz naar GG). Klik hier voor het advies. 2) Plochg T, Klazinga NS, Starfield B. Transforming medical professionalism to fit changing health needs. BMC Medicine 2009, 7:64. Klik hier voor het artikel.

  Reportage: toekomst van de gezondheidszorg

• Laten we gezond gedrag belonen

  Er gaan steeds meer stemmen op die zeggen dat de burger meer verantwoordelijkheid zou moeten nemen voor zijn eigen gezondheid: Prikkels die gezond gedrag belonen en ongezond gedrag bestraffen kunnen daarbij helpen. Uit de VTV 2010 blijkt dat preventieve maatregelen die ingrijpen op de omgeving de meest effectieve maatregelen zijn om gezondheidsgedrag te beïnvloeden. Het gaat dan om wetgeving om de fysieke omgeving aan te passen, zoals een verbod op alcohol in schoolkantines of het verbeteren van de groenvoorziening in de wijk. Anderzijds gaat het om prijsmaatregelen die de financiële beschikbaarheid beperken (accijnzen) of vergroten (fiscaal aantrekkelijk maken van fruit op de werkplek). Meer eigen verantwoordelijkheid stelt hoge eisen aan de gezondheidsvaardigheden (health litteracy) van burgers, die anderhalf miljoen Nederlanders lijken te ontberen. Prikkels in preventie moeten dus ook begrijpbaar zijn voor mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden.

  Bronnen: 1) Berg, van den M, Schoemaker CG (red.) Effecten van preventie. Deelrapport van de VTV 2010. Van Gezond naar Beter. Bilthoven: RIVM. 2010. Klik hier voor het deelrapport. 2) Twickler Th.B., Hoogstraaten E, Reuwer AQ, Singels L, Stronks K, Essink-Bot ML. Laaggeletterdheid en beperkte gezondheidsvaardigheden vragen om een antwoord in de zorg NED TIJDSCHR GENEESKD. 2009;153:A250. 3) Sassi F. Obesity and the Economics of Prevention: Fit not fat. Paris: OECD. 2010. Klik hier voor het OECD rapport.

  Piano stairs

• Integraal gezondheidsbeleid

  Er zijn diverse op aanbod en spreiding van voorzieningen gerichte en juridische maatregelen, en enkele economische en communicatieve maatregelen buiten het volksgezondheidsdomein die de (determinanten van) gezondheid van de bevolking kunnen beïnvloeden. Een deel van deze maatregelen is nog niet, of slechts op kleine schaal, in Nederland ingevoerd en kan bij invoering potentieel gezondheidswinst opleveren. Echter, het uitvoeren van integraal gezondheidsbeleid blijkt in de praktijk lastig. De betrokkenheid is voor actoren en sectoren van buiten de gezondheidszorg lang niet altijd vanzelfsprekend.

  Bronnen: 1) RVZ. Buiten de gebaande paden. Advies over intersectoraal gezondheidsbeleid. Klik hier voor het advies. 2) Storm I (Eds), Zoest F van, Broeder L den. Effecten van beleidsmaatregelen buiten het volksgezondheidsdomein op de gezondheid Een verkennende studie Klik hier voor het rapport.

  Netherlands Public Health Federation (NPHF)

• Een sluitende preventieketen

  Kenmerkend voor het Nederlandse gezondheidszorgstelsel is dat er verschillende sectoren naast elkaar bestaan met ieder hun eigen wettelijke kader, financieringssystematiek, financier en sturingsfilosofie. Onderscheiden worden de publieke gezondheid, de curatieve sector (cure), de verpleeg- en verzorgingssector (care), en de welzijnssector. Gemeenten hebben een sturende rol binnen de publieke gezondheid en de welzijnssector. Zorgverzekeraars sturen de curatieve sector aan, terwijl zorgkantoren het uitvoeringsorgaan voor de verpleeg- en verzorgingssector zijn.
  Problemen in de organisatie en financiering van preventieve maatregelen ontstaan doordat bovengenoemde sectoren en hun onderliggende wettelijke arrangementen onvoldoende op elkaar aansluiten.

  Bronnen: 1) CVZ. Van preventie verzekerd. Diemen: CVZ. 2007. Klik hier voor het rapport. 2) van der Lucht F, Polder JJ. VTV 2010. Van gezond naar beter. Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2010. Bilthoven: RIVM 2010. 3) SGF. Visiedocument Preventie met zorg. SGF. 2009. Klik hier voor het visiedocument.